Hotspot Energy

Het energiecluster in onze regio is stevig gegroeid in aantallen werknemers, studenten, banen, productiviteit en omzet. We hebben nieuwe bedrijven en instellingen verwelkomd, die een waardevolle aanvulling vormen voor het cluster. Het kennis- en opleidingslandschap is sterk vernieuwd en uitgebreid met een universitaire dependance en (hybride) leeromgevingen voor omscholers, bijscholers en ‘reguliere’ studenten van de Hogeschool Arnhem-Nijmegen, Van Hall Larenstein en het energie gerelateerde mbo. Deze opleidingsprogramma’s genieten internationale populariteit.

Energy-werklocaties zoals Cleantech Park Arnhem en de Electricity Campus @Arnhems Buiten zitten vol met innovatieve bedrijven op het gebied van elektrische energietechniek, elektrochemische energieopslag en duurzame aandrijfsystemen. Met onze praktijkvoorbeelden van decentrale, duurzame en integrale energie-oplossingen krijgen we internationale aandacht en waardering. Ook op andere plekken in de stad en regio vindt het energiecluster voldoende ruimte en ontwikkelperspectief. Het cluster is gegroeid in de onderlinge contacten en samenwerking, en weet vanuit de aangesloten ondernemingen en instellingen goed naar voren te brengen waar de kracht van de regio zit en waar nog verbeteringen wenselijk of noodzakelijk zijn, ook als het gaat om een aantrekkelijke woon- en leefomgeving.

Het cluster – en Arnhem als centrum daarvan – wordt nationaal en internationaal erkend en opgezocht vanwege de samenwerking in toonaangevende projecten en vanwege de gunstige vestigingskenmerken voor ondernemers of professionals in de energiesector. Wat in onze regio aan energie-innovaties bedacht en gemaakt wordt, wordt breed toegepast: in proeftuinen en ‘smart energy-hubs’ binnen de eigen Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, maar zeker ook op andere plekken in Europa en daarbuiten. Dat maakt Arnhem en de regio tot economische hotspot Energy binnen Europa.

Arnhem kiest binnen de hotspot Energy actielijnen voor een focus op 3 locaties in de stad, te weten Cleantech Park Arnhem en omgeving, de Electricity Camnous @Arnhems Buiten en Lifeport KenniscampusArnhem-Velp. In de bredere regio zijn Innofase (bij Duiven) en TPN West (bij Nijmegen) de werklocaties die extra beleidsaandacht krijgen vanuit het speerpunt “energy”.

Voor de Arnhemse locaties geldt dat zal worden ingezet op het vergroten van bereikbaarheid en de ruimtelijke kwaliteit, als werkomgeving en als energy hotspot. Het worden plekken waar werkgevers, werknemers en studenten graag zijn en zich uitgedaagd en geïnspireerd voelen om energie-innovaties te ontwikkelen en in de praktijk te brengen. Daarbij gaat het ook om de juiste infrastructuur: voor bereikbaarheid, verbinding, energie, warmte en data.

Specifiek voor de Nieuwe Haven bij Cleantech Park Arnhem geldt dat verder uitgewerkt wordt hoe de potentie van deze haven benut kan worden als open innovatie hub voor zero-emissie havens en scheepvaart. Ook de (fysieke) ontsluiting en de verbindingen tussen de kennis- en werklocaties onderling blijft in de komende periode een aandachtspunt.

Naast de 3 werklocaties onderzoeken we hoe ook de andere gebieden in de stad en regio meer kunnen bijdragen aan het imago van de regio Arnhem als hotspot Energy in Europa. Een van de ambities daarbij blijft het zichtbaar toepassen van de (eigen) energie-innovaties in de eigen stad en regio.

Met de stichting Connectr Energy innovation en de daarbinnen gevestigde faciliteiten en expertise stimuleren gemeente Arnhem en provincie Gelderland met private partners als Cleantech Park Arnhem en de Hogeschool de opzet van een meerjarig innovatie- en ontwikkelingsprogramma. Met een bewust gekozen focus kiezen we voor maximaal effect, via 3 technologiegebieden waar de (regio) Arnhem zich in onderscheidt: elektrische energietechniek, elektrochemische energieopslag en duurzame aandrijfsystemen.

Op deze thema’s nodigt de regio Arnhemse en regionaal gevestigde ondernemers uit om hun energie-innovaties in te brengen in het programma en versneld te ontwikkelen en toe te passen, al dan niet samen met andere regionale of Europese ondernemers en opleidings- of kennisinstellingen. Ook Europese subsidieprogramma’s, zoals bijvoorbeeld het regionale EFRO-innovatieprogramma, brengen we met hulp van de provincie en OOSTNL zo laagdrempelig mogelijk binnen bereik van ondernemers.

In 2022 hebben de gemeente, Connectr en Kiemt een overzicht gemaakt van alle bij ons bekende energie-innovaties die in de regio zijn ontwikkeld. Door het wegvallen van Kiemt is het nog niet gelukt vanuit dit overzicht de promotie en toepassing van de innovaties verder te ondersteunen; dit wordt voor de aankomende periode opnieuw geprobeerd, nu via de lijn van Lifeport (met The Economic Board). We blijven bijdragen aan innovaties met het co-financieren van haalbaarheidsstudies en procesgeld voor de demonstratiefase van innovaties via Connectr en met alles faciliteiten van OOSTNL (innoveren, internationaliseren, investeren) en Generation E (investor readiness).

Ook starters krijgen in onze stad en regio ondersteuning, denk aan het startup platform, het begeleidingsprogramma Orion bij de HAN en ArtEZ en de incubatorruimte op onder andere IPKW (Greenhouse).

Aanwezigheid van voldoende en goed gekwalificeerd personeel – human capital – op het juiste moment blijft een cruciale randvoorwaarde voor een sterk en groeiend energiecluster. In de afgelopen jaren is er juist een krapte op de arbeidsmarkt ontstaan, met vooral een tekort aan goed opgeleid technisch personeel. Daarom houdt deze actielijn de komende jaren de volle aandacht.

Het hotspot Energy programma streeft naar een maximaal effect door – onder andere in het al genoemde meerjarenprogramma van Connectr – zoveel mogelijk de innovatie-ontwikkeling bij ondernemers te koppelen aan de kennis- en opleidingsontwikkeling bij onderzoekers, om- of bijscholers en reguliere studenten van universitair, hbo of mbo-niveau. Dit is waardoor de broodnodige extra professionals zich gemotiveerd en uitgedaagd zullen voelen. Hierdoor kunnen ze ‘in de frontlinie’ aan de slag met maatschappelijke uitdagingen van vandaag en de werkgevers van morgen. En het gebeurt op plaatsen waar alle betrokkenen elkaar ook fysiek kunnen ontmoeten, in ‘hybride’ werk- en leeromgevingen, zoals bij Connectr en bij het experticecentrum SEECE op de Hogeschool.

De regio zet in haar human capital agenda volop in op de thema’s “Van werk naar werk” en “om- en bijscholing”. Hiervoor zullen vooral de goed werkende initiatieven verder uitgebouwd worden. De gemeente nam hierin onlangs een stap door voor de periode 2026-2028 een financiële en inhoudelijke impuls te geven aan de nieuwe opleiding “Future (Y)our Energy”. Dit is een opleiding die de HAN met partners opzet als doorlopende leerlijn van mbo- en zij-instroom tot en met universitair niveau. De opleiding is voor mensen die vooruit willen met de energietransitie en het liefst niet in de boeken zitten, maar ‘vooraan’ in de beroepspraktijk.

De gemeente sluit voor de keuze van (extra) te ondersteunen projecten aan op het Human Capital akkoord van de regio. Ook de noodzaak om de arbeidsproductiviteit te stimuleren krijgt hierin een plek, door in het proces ook de mogelijkheden van robotisering en automatisering te onderzoeken en te ondersteunen. Daarnaast vragen we ondernemers en onderzoekers/opleiders uit het cluster suggesties en voorstellen voor (bestaande) projecten of nieuwe maatregelen die extra ondersteuning verdienen in de komende periode.

In onze communicatie en lobby over de kracht van het regionale energiecluster en de positie van Arnhem daarin, ondersteunen we bestaande ondernemers met positieve bestuurlijke en ambtelijke betrokkenheid en voegen we nieuwe deelnemers of klant- en exportrelaties toe aan het energiecluster. Bij nieuwe deelnemers is te denken aan bedrijven en ondernemers, naast kennisinstellingen onderzoekers, studenten en investeerders.

Daarnaast richten we ons ook op (inter)nationale beleidsmakers en politici, om overheidsbeleid of geld te krijgen voor projecten en maatregelen die het cluster nodig heeft om te kunnen groeien. We werken samen met partners als Stichting Connectr, OOSTNL, Citymarketing Arnhem, The Economic Board (Lifeport), experts van de Groene Metropoolregio en de lobbyisten van de provincie Gelderland. Lokaal en in de regio organiseren of subsidiëren/sponsoren we hiervoor evenementen, zoals de internationale (Arnhem) Electricity Week.

Binnen Europa zijn we als regio lid van onder andere Hydrogen Europe en we positioneren ons in energiegerelateerde Europese projecten. Voor de komende periode vragen we ondernemers en onderzoekers/opleiders uit het cluster suggesties en voorstellen voor aanvullende acties die passen bij de ambitie om verder uit te groeien tot een regio en energiecluster van Europese betekenis.

De ontwikkelkracht en reputatie van een economisch cluster hangt ook af van de mate waarin de deelnemers elkaar kennen, hun (niet-competitieve) kennis en contacten willen delen en gezamenlijk weten op te treden. Daarom vormt dit een apart aandachtspunt in de programmalijn hotspot Energy.

Het energycluster in en rond Arnhem heeft door de jaren heen een open, samenwerkende en informele cultuur opgebouwd. Alle partijen koesteren deze cultuur: het draagt bij aan een hoge graad van onderling vertrouwen en het sneller delen van niet-competitieve kennis en (handels)contacten. We steunen en faciliteren als gemeente en via Connectr en OOSTNL de opzet van energieke coalities, netwerkorganisaties en bijeenkomsten op het gebied van energie. Bijvoorbeeld in de themacommunities en masterclasses van Connectr en de Hogeschool@connectr en onze subsidie voor een ‘centrale campus-ontmoetings- en innovatieplek’ op de Electricity Campus @Arnhems Buiten.

In de komende periode willen we de interne samenwerking van het cluster verder ondersteunen via een (regionaal) directie-adviesteam Energy. Dat team adviseert het bestuur van Connectr, The Economic Board en de GMR over de (strategische) projecten en activiteiten in elk van de voorgaande 4 actielijnen, met als doel dat deze optimaal bijdragen aan de ambitie hotspot Energy in Europa. Afhankelijk van de ervaring zullen ook publiek private werktafels gevormd en ondersteund worden, die deelonderwerpen voor hun rekening kunnen nemen.