Dames en heren, beste aanwezigen,
in het bijzonder: de nabestaanden van de 9 Molukse KNIL-militairen ,en 1 ex-partner die begraven zijn in Arnhem, hier op Moscowa;
MARTHIN Fenanlambir
MANUEL Foe
ALEX Kurmasela
CAREL Lodarmasse
PIET Maänana
ANDRIAS Melsasail
LUCAS Nanariain
TITUS Nibaële
AUGUST Nussy
LEONORA Pentury
Vandaag staan wij hier op een bijzonder en beladen moment.
Op 21 maart 1951, vandaag precies 75 jaar geleden, kwam de Kota Inten aan in Rotterdam. Het eerste schip met Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen. In de maanden die volgden kwamen bijna dertienduizend Molukkers aan in Nederland.
Zij kwamen hier niet uit vrije wil.
Zij kwamen op dienstbevel van de Nederlandse regering.
Ze verwachtten terug te keren naar een beloofde staat, de vrije Republiek der Zuid-Molukken.
Daarvoor verlieten zij hun land, hun geliefden, soms zelfs hun kinderen. Maar wat een tijdelijk verblijf zou zijn van enkele maanden, werd een verhaal van nooit meer thuiskomen.
Toen de militairen voet aan wal zetten, werden zij direct uit dienst ontslagen.
Mannen die Nederland trouw hadden gediend in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger, verloren van het ene op het andere moment hun positie, hun zekerheid en hun trots.
Zij werden met hun gezinnen verspreid over zogenoemde Ambonese woonoorden, in barakken, onder moeilijke en mensonwaardige omstandigheden.
Ook in Arnhem kreeg deze geschiedenis een plek. In Golflinks, hier niet ver vandaan.
Naar hen werd niet geluisterd. Voor hun rol, hun tragiek en verhalen tot voorkort geen aandacht. Er was sprake van gebrek aan empathie, gebrek aan respect, gebrek aan zorg.
Dat heeft diepe sporen nagelaten.
Het verdriet, de woede, het gevoel van verraad over dit historische onrecht en de stilte daarover werken door tot op de dag van vandaag.
Het moeilijke gesprek over dit verleden moet gevoerd worden.
Dichter Djé-Rimo verwoordt het in zijn gedicht ‘Oog om Oog’ als volgt:
Alles wat mij geleerd is
Blijkt een grote leugen
Als selectief luisteren
Oost Indisch doof is
Dan is selectief onthouden
Een Hollands geheugen
Treffende woorden, die illustreren dat meer historisch besef bij eenieder over deze kant van de geschiedenis van groot belang is.
Bijvoorbeeld door meer aandacht in de geschiedenisboeken, het onderwijs, kunst en cultuur.
Maar het begint bij het uit spreken van wat eerder gezegd had moeten worden:
Namelijk dat we als gemeente Arnhem het leed en onrecht erkennen dat de KNIL-militairen, hun familie, en hun nabestaanden, u dus, is overkomen na het dienstbevel.
Dat zij niet de behandeling hebben gekregen die zij verdienden.
En dat we zien dat het zwijgen en het gebrek aan verantwoordelijkheid dat daarop volgden, dit onrecht hebben verdiept.
En ik wil vandaag, op deze beladen dag, 75 jaar na aankomst in Nederland de Nederlandse regering oproepen om ook uit te spreken wat veel eerder uitgesproken had moeten worden: Om eindelijk excuses te maken aan Molukkers in Nederland voor de manier waarop zij door de Nederlandse regering zijn behandeld.
Aan u, de kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen van deze militairen en hun gezinnen, wil ik vandaag zeggen:
Uw geschiedenis doet ertoe.
Het verhaal van uw vaders, moeders, opa’s en oma’s doet ertoe.
Hun trouw aan Nederland, hun offers, hun verlies verdienen een volwaardige plaats in onze gezamenlijke geschiedenis. Want de Molukse gemeenschap is onderdeel van Arnhem.
De Molukse geschiedenis ís onze geschiedenis. De eigenheid, de identiteit, de cultuur en tradities van alle Molukkers in Arnhem horen bij onze stad.
Uw verhaal is een onmisbaar hoofdstuk van ons gedeelde verleden. Een verhaal waarin Nederland een grote en pijnlijke verantwoordelijkheid draagt. Een hoofdstuk dat te vaak is overgeslagen.
Juist daarom is dit herdenkingsteken van betekenis.
Een herdenkingsteken kan het verleden niet herstellen.
Zij kan verdriet niet wegnemen.
Maar zij kan wel zichtbaar maken wat te lang onzichtbaar is gebleven. En zo het Hollands geheugen opfrissen.
Zij kan uitspreken wat te lang verzwegen is. Als teken van erkenning richting de KNIL veteranen, een teken van respect richting de Molukse gemeenschap en een teken van verantwoordelijkheid die wij als stad willen nemen in het vertellen van uw verhaal.
Ik wil de Molukse initiatiefgroep Arnhem danken voor het initiatief dat zij hierin hebben genomen.
Dank u wel.
Terima Kasih.