Het slavernijverleden is een pijnlijk onderdeel van onze geschiedenis. In Arnhem besteden we bewust aandacht aan de gevolgen van het koloniale en slavernijverleden, die ook vandaag nog voelbaar zijn. Wij willen een stad zijn waar iedereen zich gezien, gehoord, gewaardeerd en veilig voelt. Waar iedereen gelijkwaardig is en zo behandeld wordt.
Wat is het koloniale en slavernijverleden?
Het koloniale en slavernijverleden is een periode tussen de 17e en 19e eeuw. In die tijd veroverden Nederlanders gebieden in andere landen en hadden daar de macht over de lokale bevolking. Ze haalden mensen per schip uit Afrika om te werken in koloniën, zoals Suriname. Ook in Azië verhandelen Nederlanders mensen. Deze mensen werden tot bezit gemaakt, verkocht en gedwongen om te werken. Ze kregen geen loon en hadden geen vrijheid.
Ook Arnhemmers en het stadsbestuur waren lang direct en indirect betrokken bij kolonialisme en slavernij. De stad verdiende hieraan: bekende Arnhemse parken zijn bijvoorbeeld deels betaald met geld uit slavernij.
Lees meer in het Rapport ‘Sporen van slavernijverleden in Arnhem’ en bekijk de toespraak van de burgemeester Ahmed Marcouch op 18 maart 2024 terug via onze video’s van het symposium ‘Sporen van slavernijverleden in Arnhem’.
Waarom besteden we hier aandacht aan?
Wat toen gebeurde, is niet onze schuld. Maar het verleden werkt nog steeds door in ongelijkheid en racisme. Zonder dat we dat altijd beseffen. In de periode van slavernij werden mensen van kleur verhandeld en uitgebuit, terwijl witte mensen de macht hadden en hiervan profiteerden. Dit denken zorgt vandaag nog voor discriminatie, racisme en ongelijke kansen.
Daarom willen we in Arnhem bewustwording creëren, herdenken en laten zien hoe dit verleden vandaag nog invloed heeft.
Hoe besteedt gemeente Arnhem aandacht aan het slavernijverleden?
Onderzoek en publicaties
- Rapport ‘Sporen van slavernijverleden in Arnhem’: laat zien hoe Arnhem betrokken was bij het slavernijverleden.
- Het boek ‘Volg het spoor’: vertelt in eenvoudige taal over deze geschiedenis, met verhalen, foto’s en kaarten. Gratis verkrijgbaar bij alle wijkcentra, Rozet (alle locaties), CityStore Eusebius, Museum Bronbeek, Huis Zypendaal, Boekhandel Het Colofon, Molenplaats Sonsbeek, Museum Arnhem en het Stadhuis.
- Leest u ‘Volg het spoor’ liever digitaal? Download het boek op deze pagina (onderaan).
- Uitvouwkaart: met 14 plekken in Arnhem die verbonden zijn aan het slavernijverleden. Gratis af te halen op dezelfde locaties.
- Online magazine: blader digitaal door (extra) verhalen uit het boek ‘Volg het spoor’ met interactieve kaarten.
Mediatour ‘Volg het spoor’
Arnhem wil het koloniale en slavernijverleden beter zichtbaar maken in de stad. Op 9 plekken in de binnenstad liggen stoeptegels met QR-codes. De route start op de kruising Turfstraat/Markt. Scan de QR-code en volg de Erfgoedtour-app. Tijdens de wandeling ontdekt u verhalen over Arnhem in de tijd van slavernij. U ziet welke gebouwen en plekken een link hebben met dit verleden. De route duurt 30 tot 45 minuten en is geschikt voor iedereen. In dit verhaal ontmoet u Raya, die op de Markt in Arnhem een kurkentrekker vindt met de naam Anna van Vossenburg. Wanneer ze die naam uitspreekt, belandt ze plots in de achttiende eeuw. Daar begint ze een zoektocht langs historische locaties en personages om Anna te vinden.
Subsidies
- In 2026 kunnen inwoners en organisaties subsidie aanvragen voor activiteiten die bijdragen aan bewustwording, kennis en dialoog over racisme. Meer informatie leest u op de pagina subsidieregeling antiracisme.
- Inwoners die hun achternaam willen veranderen omdat deze verbonden is aan het slavernijverleden, kunnen hiervoor subsidie aanvragen. Meer informatie leest u op de pagina Vergoeding voor het wijzigen van achternaam door slavernijverleden.
- In het Herdenkingsjaar Slavernijverleden (2023 – 2024) organiseerden ongeveer 10 organisaties activiteiten met steun van onze subsidieregeling, gericht op herdenking en antiracisme.
Jaarlijkse activiteiten
- We organiseren samen met partners jaarlijks de Arnhemse Week tegen Racisme.
- Stichting Comité 30 juni/1 juli organiseert jaarlijks de herdenking en viering van Keti Koti/ Kibra Kadena.
Wat doet Arnhem nog meer?
- Het college van burgemeester en wethouders bood in 2024 excuses aan voor de rol van het stadsbestuur in het slavernijverleden.
- Gemeente Arnhem roept het kabinet op om van 1 juli een nationale feestdag te maken. Op die dag vieren we het einde van de slavernij.
- Een werkgroep en kunstenaars werken samen aan een monument ter herdenking van Keti Koti.
- Workshops voor Arnhemmers met Surinaamse en Indische/Indonesische achtergrond om familiegeschiedenis te onderzoeken. Dat leverde een aantal persoonlijke verhalen op die online te lezen zijn op www.ketikotiarnhem.nl en mijngelderland.nl.
- Nieuwe straatnamen in Schuytgraaf zijn vernoemd naar vrouwelijke antiracisme-activisten.
- Bij omstreden straatnamen, zoals in de Transvaalbuurt, is extra uitleg geplaatst.
Landelijke regelingen en organisaties
Naast gemeente Arnhem zijn er ook (landelijke) organisaties die werken aan herdenken, leren over het slavernijverleden en het tegengaan van racisme. Zij geven informatie, organiseren activiteiten en bieden ondersteuning:
- Comité 30 juni – 1 juli Arnhem: organiseert in Arnhem jaarlijkse herdenkingen en activiteiten rond 30 juni en 1 juli (Keti Koti). De activiteiten zijn voor iedereen.
- Nationaal Herdenkingscomité Slavernijverleden: organiseert landelijke herdenkingen, zoals de herdenking op 1 juli (Keti Koti).
- Nationaal Archief en regionale archieven: hier kunt u informatie vinden over uw familiegeschiedenis en het slavernijverleden.
- NiNsee (Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis): geeft informatie over het slavernijverleden en wat dit vandaag de dag betekent.
Meer informatie
Heeft u vragen over deze pagina of over het onderwerp slavernijverleden in Arnhem? Stuur dan een e-mail naar inclusie@arnhem.nl. Wij nemen zo snel mogelijk contact met u op.